Openbaarheidsparagraaf

Wet open overheid

Bijna vier jaar geleden, op 1 mei 2022, is de Wet open overheid (hierna: Woo) in werking getreden. Deze wet vervangt de vroegere Wet openbaarheid van bestuur (hierna: Wob). Met de Woo is het uitgangspunt dat overheidsinformatie in principe voor iedereen openbaar is. Zo kunnen inwoners beter volgen wat wij doen en kunnen zij deelnemen aan het publieke debat. Transparantie helpt om het vertrouwen tussen inwoners en de gemeente te versterken. Dankzij de Woo hebben inwoners nu een duidelijk recht om openbare informatie op te vragen, zonder dat zij daarbij een reden hoeven te geven. De Woo vraagt van ons dat we al tijdens het maken van informatie nadenken over mogelijke publicatie. Dit betekent dat we anders moeten omgaan met informatie en dat een goede informatiehuishouding noodzakelijk is. De Woo kent twee vormen van openbaarmaking:

1. Actieve openbaarmaking: informatie die wij uit onszelf openbaar maken.
2. Passieve openbaarmaking: informatie die wij openbaar maken nadat een inwoner een verzoek doet (een Woo-verzoek).

Op deze twee onderdelen wordt hieronder ingegaan, gevolgd door een overzicht van de Woo-verzoeken van de afgelopen jaren.

Actieve openbaarmaking

Om duidelijkheid en transparantie te vergroten, moeten overheden zelf actief documenten openbaar gaan maken. De Woo bevat zeventien informatiecategorieën die verplicht actief openbaar moeten worden gemaakt. Deze verplichting wordt stap voor stap ingevoerd. Steeds treedt een nieuwe groep verplichtingen in werking. Op 1 november 2024 is de eerste tranche ingegaan. Sinds die datum maken wij de eerste vier categorieën actief openbaar:

• Organisatie en werkwijze
• Bereikbaarheidsgegevens
• Wetten en algemeen verbindende voorschriften
• Overige besluiten van algemene strekking

De verwachting was dat eind 2025 de tweede tranche zou starten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft deze invoering echter uitgesteld. Ondanks dit uitstel bereiden wij onze organisatie verder voor op actieve openbaarmaking. Voor gemeenten is het belangrijk dat er een goede digitale omgeving is waarin inwoners, bedrijven en journalisten eenvoudig documenten kunnen vinden en gebruiken. In 2024 hebben wij de eerste stappen gezet voor de aanschaf van een publicatieplatform. In 2025 hebben wij hiervoor een aanbesteding uitgevoerd. Tijdens de implementatie bleek dat de gekozen contractpartij niet aan haar verplichtingen voldeed. Wij zijn daarom druk bezig met het vinden van een andere publicatieoplossing. Vooruitlopend op de komende verplichtingen tot openbaarmaking, hebben we ervoor gekozen om de afgehandelde Woo-verzoeken al te publiceren op de gemeentelijke website. Op deze manier helpen we inwoners aan informatie over onderwerpen en thema's uit de gemeente. We geven hierdoor al laagdrempelig invulling op de wettelijke inspanningsplicht tot actieve openbaarmaking, die iedere gemeente heeft. Op de publicatiepagina hebben we de Woo-chatbot geplaatst. Deze chatbot helpt inwoners bij het vinden van informatie over Woo-verzoeken, maar kan ook vragen beantwoorden over en samenvattingen maken van onze Woo-verzoeken. De Woo-chatbot heeft ons de tweede plaats opgeleverd tijdens de landelijke Transparantieprijs 2025.

Passieve openbaarmaking

Passieve openbaarmaking betekent dat wij documenten openbaar maken wanneer iemand daar om vraagt (Woo-verzoek). Iedereen kan een Woo-verzoek indienen, zonder dat je hoeft uit te leggen waarom je de informatie wilt hebben. Het gaat daarbij altijd om bestaande documenten die wij zelf hebben gemaakt of hebben ontvangen. Woo-verzoeken kosten veel tijd: de gevraagde informatie wordt opgezocht en collega’s worden bevraagd. De verzamelde documenten worden inhoudelijk beoordeeld en vervolgens gelakt aan de hand van de uitzonderingsgronden uit de Woo. Voor het lakken en anonimiseren van documenten gebruiken wij slimme anonimiseringssoftware, die automatisch persoonsgegevens herkent. Nadat de documenten zijn gelakt, schrijven wij alle belanghebbenden aan. Dit zijn inwoners, bedrijven of andere overheden die voorkomen in de documenten. Alle belanghebbenden mogen een zienswijze indienen en uitleggen wat zij van de gelakte documenten vinden. Vervolgens nemen wij een besluit op het Woo-verzoek. Dit proces kost veel tijd, terwijl de wettelijke afhandeltermijn slechts vier weken, maximaal zes weken is. Regelmatig zijn Woo-verzoeken zo uitgebreid, dat er meer dan 1000 pagina’s worden gelezen, beoordeeld en gelakt. In de volgende alinea wordt een toelichting gegeven op de behandelde Woo-verzoeken uit 2025 en aantallen uit eerdere jaren.

Monitoring Woo-verzoeken

In de tabel hieronder zijn de aantallen Woo-verzoeken per team weergegeven, over de afgelopen vier jaren. We zien dat ook in 2025 weer een stijging is geweest in het jaarlijks aantal Woo-verzoeken. Regelmatig ontvangen we Woo-verzoeken inwoners of journalisten over onderwerpen die spelen in het lokale nieuws of in de gemeenteraad, zoals: padelbanen op de Coevorder Tennis Club, de groepsaccommodatie in Sleen, werkzaamheden rondom het Arsenaal of de activiteiten vanuit Vitale Vakantieparken op een specifiek park. In sommige dossiers worden door individuele inwoners meerdere Woo-verzoeken ingediend. Zo ontvingen we in 2025 van één inwoner vijf Woo-verzoeken. Ook de omvang van Woo-verzoeken wordt steeds groter. Waar we in het verleden slechts één groot verzoek per jaar behandelden, zijn dat er nu minstens vijf.