Onderhoud kapitaalgoederen

Voor alle activiteiten die binnen onze gemeente plaatsvinden - zoals wonen, werken en recreëren - zijn kapitaalgoederen nodig. Hierbij valt te denken aan wegen, riolering, groen, openbare verlichting en gebouwen. De kwaliteit van deze goederen en het niveau van onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau van de gemeente. In deze paragraaf gaan wij in op de beleidskaders en de daaruit voortvloeiende financiële gevolgen voor wat betreft de grotere kapitaalgoederen van de gemeente. De in deze paragraaf opgenomen bedragen zijn exclusief de kosten voor de inzet van ons eigen personeel en materieel.

Binnen het project Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) wordt gewerkt aan het verbeteren van kwaliteit en volledigheid van beheerdata en het verkrijgen van beter inzicht in de omvang, kwaliteit, onderhoudsbehoefte en financiële consequenties van de verschillende assets in de openbare ruimte. Dit inzicht maakt het mogelijk om de benodigde beheer- en vervangingsmiddelen beter en meerjarig te onderbouwen en de relatie tussen areaal, kwaliteitsniveau, beleidsambities, risico's en beschikbare financiële middelen inzichtelijk te maken. Daarmee ontstaat een stevigere basis voor de financiële ramingen in de begroting en voor de onderbouwing van investeringen, onderhoudsbudgetten en eventuele voorzieningen.

De komende jaren werken wij gefaseerd en risico-gestuurd aan het vergroten van het inzicht in de openbare ruimte. Daarbij ligt de focus in eerste instantie op de assets met de grootste risico's en wettelijke beheeropgaven. Met assets bedoelen we alle fysieke onderdelen van de openbare ruimte die de gemeente bezit, beheert en onderhoudt. Denk hierbij aan wegen, bruggen, openbare verlichting, riolering, groenvoorzieningen, speeltoestellen, verkeersvoorzieningen en andere objecten die essentieel zijn voor een veilige, bereikbare en aantrekkelijke leefomgeving. Stapsgewijs ontstaat zo een integraal beeld van de beheeropgaven. Dit stelt het bestuur en de raad beter in staat om onderbouwde keuzes te maken over kwaliteitsniveaus, investeringen en beschikbare middelen.

IBOR draagt daarmee bij aan een meer planmatige, transparante en financieel beheersbare sturing op het beheer van de openbare ruimte en ondersteunt een verdere verbetering van de begrotings- en verantwoordingsinformatie conform het BBV.

We staan aan de start van het project (afronding van definitiefase). Dit doen we in 2027:

• Beheerdata (van in ieder geval de wettelijk verplichte/meest risicovolle assets) is planmatig geïnventariseerd, geordend en beoordeeld.
• Inzichtelijk is gemaakt hoe de gemeente de kwaliteit en betrouwbaarheid van beheerdata voor de prioritaire assetgroepen aantoonbaar kan verbeteren. Voor de belangrijkste assetgroepen vindt de inventarisatie van de data plaats. Voor de overige groepen is het plan van aanpak vastgesteld.
• Beheeropgaven, risico’s en maatregelen voor prioritaire assetgroepen zijn inzichtelijk gemaakt op basis van objectieve gegevens. 
• Geactualiseerde deelnota’s voor de prioritaire assetgroepen worden stapsgewijs ontwikkeld en vastgesteld. De fasering en omvang worden gedurende de projectuitvoering nader bepaald.

Algemeen
Het gemeentelijk vastgoed is faciliterend voor verschillende beleidsdoelstellingen van het gemeentelijk beleid. We hebben daarbij verschillende soorten vastgoed in beheer die we tot ons kernbezit rekenen. Dit kernbezit is noodzakelijk om op middellange en lange termijn de gemeentelijke beleidstaken te blijven uitvoeren. Hierbij moet gedacht worden aan gebouwen voor de gemeentelijke huisvesting, maar ook bijvoorbeeld aan sporthallen en multifunctionele accommodaties. De afgelopen jaren zijn de panden die niet tot het kernbezit horen afgestoten. Door middel van onderzoek aan de voorkant brengen we gebouwen in beeld die op korte termijn terugkomen in bezit van de gemeente en bereiden we herbestemming of herontwikkeling voor, zodat zoveel mogelijk leegstand wordt voorkomen. Deze gebouwen hebben of gaan hun gemeentelijke beleidsfunctie in de toekomst verliezen, waardoor ze terug in bezit van de gemeente komen.

Beleidskader
Uitgangspunt voor onderhoud van onze gebouwen is de “Visie, strategie en beheer van vastgoed” . Hierin streven wij naar een vastgoedportefeuille die zich beperkt tot vastgoed dat nodig is voor efficiënte uitvoering van de gemeentelijke taken. Voor de conditiemeting van de gebouwen sluiten wij aan bij de NEN 2767 standaard. Binnen deze standaard is sprake van een conditiescore tussen 1 en 6. Daarbij is 1 zeer goed en 6 zeer slecht. Een conditiescore van 3 is naar de maatstaf voldoende. Voor het kernbezit is een onderhoudsscore van 3 het uitgangspunt (bij nieuwe panden hebben we een gemiddelde score van 2). Bij de prioritering van het onderhoud wordt rekening gehouden met de impact en het risico op verval. Het toekomstig planmatig onderhoud wordt zoveel mogelijk gecombineerd met het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Voor de verduurzaming is in het ‘Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan Vastgoed’ de ambitie uitgesproken dat het gemeentelijk vastgoed in 2030 al 90 % energieneutraal is.

(Duurzaam) Meerjarenonderhoudsplan (MJOP)
In september 2024 is het (D)MJOP voor de periode 2024-2030 vastgesteld, de voorbereidingen voor de grotere projecten zijn in volle gang en op andere locaties zijn we inmiddels gestart met de uitvoering. We zetten in op participatie met de eindgebruikers in de vorm van frequente  gebruikersoverleggen. We proberen hierin vertragingen door problematiek van netcongestie en stikstof, maar ook de gevolgen van de uitkomsten van ecologisch onderzoek te managen door de volgorde van aanpak zowel binnen als buiten het project aan te passen aan de situatie. Door de inzet van nieuwe applicaties bij onder andere de sporthalverhuur zijn zowel de efficiëntie van personele capaciteit als de huurinkomsten verhoogd. Door gebruik te maken van een nieuw reserveringssysteem worden de daadwerkelijke uren van  gebruik van de sporthal in rekening gebracht. De efficiëntie slag heeft tevens als gevolg dat de personele capaciteit op andere beleidsterreinen kan worden ingezet.

Financiën
Het kwaliteitsniveau voor nieuwe gebouwen is vastgesteld op 2 (+vastgestelde periode), bij de rest op 3. Middels inspectie wordt het kwaliteitsniveau vastgesteld en de opvolging gerapporteerd. De beschikbaar gestelde middelen zijn toereikend om te voldoen aan het vastgestelde niveau. Voor het onderhoud van gebouwen zijn de volgende budgetten beschikbaar:

De gemeente beheert een groot oppervlakte groen. In deze hoeveelheid zit een grote variëteit. Wij onderhouden sierplantsoenen, bermen, maar bijvoorbeeld ook sloten, bossen en natuurterreinen. In onderstaande tabel geven wij de verdeling weer.

Op dit moment werken wij conform het vastgestelde Openbaar Verlichtingsplan 2025-2030. Het Plan beschrijft onder meer hoe de gemeente Coevorden het areaal aan masten en armaturen onderhoud, beheert en vervangt gedurende de looptijd van het plan. Omdat op een goede manier te kunnen doen zijn financiële middelen beschikbaar gesteld:

• Regulier onderhoudsbudget;
• Investeringsbudget voor vervanging van armaturen en masten;
• Eenmalige bedragen voor onderzoek en oplossen knelpunten.

Zowel het onderhoud aan het areaal als het vervangen van masten en armaturen zijn weggezet in de markt middels meerjarige raamovereenkomsten. De beschikbaar gestelde middelen zijn toereikend om het vastgestelde verlichtingsplan in de periode 2025-2030 te kunnen uitvoeren en daarmee ook het wenste kwaliteitsniveau te kunnen behalen.

Financiën
De beschikbaar gestelde middelen zijn toereikend om het vastgestelde verlichtingsplan in de periode 2025-2030 te kunnen uitvoeren.  Voor het onderhoud en de vervanging zijn de volgende budgetten beschikbaar:

In 2026 is het beheerplan Civieltechnische kunstwerken voor de periode 2022-2026 afgelopen en is er gestart met het opstellen van het beheerplan Civieltechnische kunstwerken 2027-2031. Besluitvorming over dit plan zal begin 2027, of zover mogelijk eerder, plaatsvinden. 

Het doel van het beheerplan is inzicht geven in de staat van het kunstwerkenareaal en het benodigde onderhoud voor de instandhouding. Daarnaast worden de benodigde budgetten voor de komende vijf jaar vastgesteld met een doorkijk voor de daaropvolgende vijf jaar. Het beheerplan is opgesteld uit de resultaten van de rapportages, inspecties en de huidige gegevens van het beheersysteem Obsurv. Gedurende het opstellen van het beheerplan heeft het beheer en onderhoud gewoon doorgang gevonden. De middelen uit het beheerplan 2022-2026 zijn structureel beschikbaar gesteld en regulier onderhoud kan hierdoor gewoon uitgevoerd worden. Dit voorkomt achterstallig onderhoud.

In 2027 geven wij uitvoering aan het verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (vGRP) 2022-2028. Een GRP is het gemeentelijke beleidsplan voor afvalwater, hemelwater en grondwater.  Het vastgestelde vGRP Coevorden 2022-2028 beschrijft het beleid voor de gemeentelijke zorgplicht voor de drie watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater).

Financiën
De beschikbare middelen voor riolering zijn afgestemd op het vastgestelde rioleringsplan. Tevens hebben wij nog een voorziening riolering. Deze voorziening wordt gebruikt om toekomstige kosten van het rioolstelsel op te vangen en de rioolheffing voor inwoners stabiel te houden. Met de huidige beschikbare middelen kunnen wij uitvoering geven aan het vastgestelde rioleringsplan.

Voor het onderhoud en beheer van riolering en investeringen voor optimalisatie van het riool en de pompen en gemalen zijn de volgende budgetten beschikbaar:

In 2027 geven wij verdere uitvoering aan het door de gemeenteraad vastgestelde Wegenbeheerplan 2024 – 2028. In 2027 zal uitvoering van de projecten plaatsvinden. Het Wegenbeheerplan beschrijft hoe de gemeente Coevorden het areaal aan verhardingen gaat beheren en onderhouden. Het doel is om alle verhardingen op kwaliteitsniveau B (basisniveau volgens de wegbeheersystematiek) te hebben aan het eind van 2028.

Achterstand wegonderhoud
In het Wegenbeheerplan 2024-2028 is extra budget beschikbaar gesteld om de achterstanden in het wegonderhoud in te lopen. Bij het opstellen van het beheerplan is het totale onderhoudsachterstand geraamd op € 6,9 miljoen. Dit betreft onderhoud waarvan het technische gezien niet acceptabel is om het verder uit te stellen. Voor 2024 en 2025 zijn voor het inlopen van het achterstallig onderhoud in de elementenverhardingen impulsgelden van € 1.500.000 en € 1.000.000 beschikbaar gesteld. De middelen van 2024 zijn door de korte doorlooptijd niet uitgegeven. Deze middelen hebben wij over de jaarschijven 2026 tot en met 2029 opnieuw opgenomen (€ 375.000 per jaar). In 2025 is gestart met het uitgeven van de impulsbedragen en wij verwachten de effecten hiervan in het kwaliteitsniveau terug te zien. Ook extra beschikbare middelen van 2024 worden inmiddels ingezet voor het inlopen van de achterstanden. Hieraan zullen wij in 2027 een vervolg geven.

Naast de impulsbedragen zijn ook de reguliere budgetten opgehoogd, zijn de middelen voor klein onderhoud op het juiste niveau en hebben wij voor investeringen in bermverhardingen en wegonderhoud de komende jaren investeringskredieten beschikbaar. De onderhoudsbudgetten en impulsgelden zijn inmiddels via meerjarige raamovereenkomsten weggezet. Wij geven hiermee uitvoering aan het Wegenbeheerplan 2024-2028 zoals dit is vastgesteld.

Op basis van de laatste weginspectie (september 2026) is er in de periode 2026-2030 een bedrag van circa € 2.080.000 per jaar benodigd om het areaal op B niveau (basisniveau) te krijgen. Zoals blijkt uit onderstaande tabel zijn deze middelen ruimschoots beschikbaar binnen onze huidige exploitatiebegroting. Hierdoor kunnen wij voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsniveau. Wij blijven ook in 2027 de ontwikkelingen monitoren.

Financiën
Voor het onderhoud van wegen zijn de volgende budgetten beschikbaar: